Meksyk, Chiapas, wycieczki, polski przewodnik, zwiedzanie Meksyku z polskim przewodnikiem, Selva Lacandona, Usumacinta, ruiny Majów, Yaxchilan, Bonampak, Piedras Negras, Palenque, Lacanja, Plan de Ayutla, Lacanja Tzeltal
Potężne korzenie szkarpowe w Selwie Lakandonów – spróbujcie znaleźć uczestników naszej wycieczki 😉 (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Selwa Lakandonów to niezwykle bogaty przyrodniczo obszar nad rzeką Usumacinta w Chiapas, na pograniczu Gwatemali i Meksyku. Żyje tutaj ostatni naród Majów, który oparł się chrystianizacji. Lakandoni wciąż noszą długie włosy i tradycyjne stroje: mężczyźni białe, kobiety kolorowe. Zwykle udaje nam się mieszkać wśród nich i kosztować przyrządzanej przez nich pysznej lokalnej kuchni. Teren urozmaicony jest strumieniami, rzekami i wodospadami oraz wspaniałymi stanowiskami archeologicznymi.
Selwa Lakandonów z archeologiem
Selwa Lakandonów i ruiny Majów (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Najsłynniejsze ze stanowisk archeologicznych Selwy Lakandonów to monumentalne Yaxchilan znane ze wspaniałych płaskorzeźb, Bonampak znane z najwspanialszych majańskich malowideł i Palenque, znane z jednych z najważniejszych odkryć archeologicznych jak grobowiec Pakala Wielkiego czy grobowiec Czerwonej Królowej. Jeszcze więcej jest tu oczywiście takich mniej znanych i bardziej odludnych ruin Majów, również znanych jedynie prawdziwym fascynatom archeologii Majów. Ciekawsze z nich to Lacanja Chansayab, Lacanja Tzeltal czy Plan de Ayutla, do których znacznie trudniej jest dotrzeć, przynajmniej bez przewodnika 😉
Selwa Lakandonów przyrodniczo
Potężny okaz krokodyla Moreleta (Crocodylus moreleti) nad rzeką Rio Usumacinta, Chiapas, Meksyk (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Płynąc rzeką Usumacinta możemy spotkać naprawdę dobrze wyrośnięte krokodyle. Wśród drzew zdarzają się wspaniałe papugi – ary czerwone (guacamaya) oraz zimorodki. Są oczywiście małpy – czepiaki i wyjce, czyli oba gatunki małp występujących w Mezoameryce. Przydają się tutaj lepsze buty, ponieważ zapewniamy kilka spacerów po selwie (mezoamerykańskiej dżungli), pełnej barwnych gatunków ptaków i potężnych drzew. W lesie mamy szansę na wspaniałe gatunki ptaków, jak wielkodziobe tukany czy barwne trogony. Do jednego z ukrytych w selwie stanowisk archeologicznych dostajemy się płynąc z Lakandonami pontonem, do innego przechodząc pod malowniczym wodospadem, nad którym później będziemy mogli odpocząć i nacieszyć się życiem 🙂
Wyprawy do Selwy Lakandonów warto połączyć ze zwiedzaniem innych atrakcji dość odległego od najbliższych, obsługujących międzynarodowe loty, lotnisk stanu Chiapas. Na szczególną uwagę zasługują tu cuda natury, jak głęboki kanion Sumidero, prekolumbijska architektura San Cristobal de las Casas i stanowiska archeologiczne, jak: Chiapa de Corzo, Tenam Puente, Chinkultic czy Tonina – miejsce osławione ostatnio dzięki przypuszczeniom, że tamtejsi Majowie mogli przerabiać swych arystokratów na piłki do pok-ta-pok. Po szczegóły zapraszamy do kontaktu przez WhatsApp lub maila. Zapraszamy na archeowyprawy
Ria Lagartos (Rio Lagartos) – to jeden z największych skarbów przyrody Jukatanu i Ameryki Środkowej. Słynne rozlewiska Ria Lagartos znane były Hiszpanom jeszcze przed konkwistą półwyspu. Na mapie w wydanej w 1511 r. księdze De orbe novo (hiszp: Nowy Świat) teren ten nosił nazwę Bahía de Lagartos – Zatoka Krokodyli. Czy słusznie? Możecie sami się przekonać w trakcie Archeowyprawy.
Rio Lagartos czy Ria?
Zachód Słońca nad wodami Zatoki Meksykańskiej, nieopodal ujścia Ria Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2023)
Przed podbiciem Jukatanu istniała tutaj mała majańska osada rybacka o nazwie Hol Koben. Obecnie miejscowość ta nazywa się Rio Lagartos w odróżnieniu od rozlewisk Ria Lagartos. W 1517 r. niefortunna ekspedycja konkwistadora Francisca Hernándeza de Córdoba, pobitego przez Majów pod Champoton po drugiej stronie półwyspu, bezskutecznie szukała tu wody pitnej. Odnaleźli jedynie pelikany, flamingi i krokodyle… Bardzo dużą ilość najeżonych ostrymi zębami krokodyli…
Krokodyl meksykański (Crocodylus moreleti) na popołudniowym wypłynięciu z Rio Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Przyroda Ria Lagartos
Rozlewiska Ria Lagartos (Rio Lagartos) to wyjątkowo cenny obszar tzw. ramsaru (bagnisk, torfowisk i mokradeł). Podpada on pod tzw. Ramsar Convention z 1971 r., która postuluje ochronę przybrzeżnych estuariów, lagun, rozlewisk i mokradeł. Rezewat biosfery Ria Lagartos został powołany w 2004 r. w celu ochrony tego niezwykle bogatego przyrodniczo ekosystemu. Obejmuje on 227120 ha powierzchni, z czego 194826 ha to manglar i inne tereny podmokłe, zaś 32294 to pozostały obszar morski.
Flamingi karmazynowe na rozlewiskach Ria Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2021)
Młody krokodyl w trakcie porannego wypłynięcia z Rio Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2023)
Ptaki z Rio Lagartos
Pelikany brunatne to jeden z najczęściej spotykanych gatunków ptaków w rejonie Rio Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2022)
Ria Lagartos to teren bytowania setek gatunków ptaków, spośród których najbardziej rzucają się w oczy barwne flamingi. Flamingi to bardzo płochliwe ptaki, dlatego m.in. realizujemy aż dwa wypłynięcia, aby dać sobie szansę podejść do nich bliżej i jeśli trzeba podchodzimy dosłownie, podkradając się przez błota 😉
Wieczorami, przy zachodzie Słońca w tle, spotykamy czasem nad Ria Lagartos delfiny butlonose 🙂
Delfiny butlonose są częstymi gośćmi w ujściu Ria Lagartos do Zatoki Meksykańskiej o zachodzie Słońca (fot P.A. Trześniowski 2021)
Prócz flamingów nad Ria Lagartos (Rio Lagartos) prężą pióra drapieżniki: czarnostrzębie (Buteogallus anthracinus), karakary (Caracara sp.) i rybołowy (Pandion haliaetus), ogromne czaple białe (Ardea alba), czaple śnieżne (Egretta thula), potężne czaple modre (Ardea herodias), zwane w Meksykumorena, czaple zielone (Butorides virescens), trójbarwne (Egretta tricolor) i rdzawoszyje (Egretta rufescens) oraz tygryski nagobrode (Tigrisoma mexicanum), zwane w Meksyku el tigre.
Dławigad (Mycteria americana) – tutejsza wersja bociana nad Ria Lagartos (fot: P.A. Trześniowski 2024)
Inne gatunki brodzące to bociany – dławigad amerykański (Mycteria americana), ibisy i warząchwy. Powierzchnię wody patrolują kormorany oliwkowe (Phalacrocorax brasilianus), które potrafią znikać pod wodą na dobre kilka minut i pelikany brunatne (Pelecanus occidentalis). Niebo przecinają fregaty (Fregata magnificens). Sezonową ciekawostką są pelikany dzioborogie (Pelecanus erythrorhynchos), które dolatują tu na swój sezon lęgowy aż z Kanady.
Pelikan dzioborogi (Pelecanus erythrorhynchos) to raczej rzadkość na Jukatanie zamieszkanym przez pelikany brunatne (fot: P.A. Trześniowski 2023)
Na powierzchni wody znajdujemy też czasem pływające do góry kołami skrzypłocze (Limulus polyphemus). To bezkręgowce, które wyewoluowały jeszcze 445 mln lat temu w zamierzchłym ordowiku. Są to tzw. organizmy reliktowe. Ich błękitna krew ma istotne zastosowanie w medycynie :/
Rejsy po Ria Lagartos (Rio Lagartos) są stałym elementem programu Archeowypraw dookoła meksykańskiej części półwyspu Jukatan. Aby maksymalnie nasycić się wrażeniami i zachłysnąć przyrodą Ameryki Środkowej organizujemy w ramach jednej wyprawy aż dwa wypłynięcia!! 🙂 Nie tylko dlatego, że lubimy wschody i zachody Słońca, ale ze względu na zróżnicowaną aktywność przyrodniczą w różnych częściach dnia. Chcemy dać sobie szansę na podglądanie obu gatunków krokodyli, bliskie podejścia do flamingów oraz na delfiny. Przypadkiem są to również pory kiedy nad Ria Lagartos jest jak najmniej turystów 😉
Nie tracimy też czasu na obiekty przemysłowe, tzw. Las Coloradas – do majańskich salinas słonowodnych lagun z przepięknie wybarwioną wodą, które służyły dawnym Majom do produkcji soli będziemy mieć bliski dostęp w dalszej części wyprawy dookoła półwyspu Jukatan, np. tygodniowego objazdu => Tajemnice Jukatanu (7 dni). Po szczegóły zapraszamy do kontaktu przez WhatsApp pod numerem +52 984 876 1504. Zapraszamy na Archeowyprawy z przyrodnikiem i archeologiem